3,1 tỷ đô la. Đó là tổng vốn hóa thị trường của tất cả các dự án tự xưng là 'Bitcoin Layer 2' tính đến sáng nay. 47. Số lượng các giải pháp mở rộng quy mô đang hoạt động trên hệ sinh thái Bitcoin. 0. Số lượng giao dịch thực tế được xử lý bởi các dự án này có thể sánh ngang với một ứng dụng DeFi trung bình trên Ethereum. Bong bóng sắp vỡ – đếm ngược bắt đầu.
Tôi đã dành 5 năm cuộc đời để theo dõi những trò hề của thị trường crypto. Từ cơn sốt ICO năm 2017 năm tôi 16 tuổi – tự viết script Python scrape whitepaper và phát hiện 80% dự án EthereumGold là copy-paste – cho đến sự sụp đổ của Terra tôi mất 3 ETH. Mỗi lần, công thức đều giống hệt: một câu chuyện hay, một đội ngũ marketing giỏi, và hàng tỷ đô la chảy vào một thứ về cơ bản không có giá trị kỹ thuật thực sự. Lần này, câu chuyện là 'Bitcoin Layer 2'.
Hãy để tôi kể cho bạn nghe sự thật. 90% các dự án Bitcoin Layer 2 hiện tại thực chất là các dự án Ethereum được thay logo và viết lại whitepaper để câu view từ cộng đồng Bitcoin. Tôi đã kiểm tra mã nguồn của 10 dự án hàng đầu. Bảy trong số đó sử dụng EVM (Ethereum Virtual Machine) – một kiến trúc hoàn toàn xa lạ với triết lý của Bitcoin. Chúng không mở rộng Bitcoin, chúng chỉ tạo ra các blockchain sidechain có tên gọi giống Bitcoin. Cộng đồng Bitcoin thực thụ không công nhận chúng, và các nhà phát triển core không bao giờ đề cập đến chúng trong các cuộc họp.
Nhưng câu chuyện còn tồi tệ hơn thế. Hiện có 47 Layer 2 Bitcoin, nhưng lượng người dùng cơ sở của chúng giống như nhau – khoảng 5.000 địa chỉ hoạt động hàng ngày. Đây không phải là scaling, mà là cắt nhỏ thanh khoản vốn đã khan hiếm. Mỗi dự án hút thanh khoản từ cùng một nhóm nhà đầu tư, không tạo ra giá trị mới, chỉ di chuyển tiền từ túi này sang túi khác. Tôi đã xây dựng một dashboard Python vào năm 2020 để theo dõi TVL của các DeFi nóng. Hôm nay, tôi có thể nói với bạn rằng TVL kết hợp của tất cả Bitcoin Layer 2 vẫn thấp hơn một Uniswap duy nhất.
Hãy nhìn vào con số cụ thể. Dự án 'Bitcoin L2 A' vừa huy động 100 triệu đô la. Trong whitepaper của họ, 70% nội dung là về 'khả năng tương thích EVM' và 'bridge cross-chain' – những thuật ngữ Ethereum thuần túy. Cơ chế đồng thuận của họ? Proof-of-Stake, không phải Proof-of-Work của Bitcoin. Điều này giống như gọi một chiếc xe điện Tesla là 'xe hơi chạy xăng' vì nó có bốn bánh. Bong bóng marketing này sẽ vỡ khi các nhà đầu tư nhận ra họ đang mua một dự án Ethereum với cái mác Bitcoin.
Tôi đã chứng kiến điều tương tự vào năm 2021 với NFT Explosion. Khi đó, tôi thành lập 'NFT Insider', một newsletter hàng tuần. Sau 3 tháng, 5.000 người đăng ký. Tôi bán bản quyền nội dung cho một nền tảng giáo dục với giá 10 ETH. Bài học? Sự cường điệu luôn đi trước sự sụp đổ. Khi OpenSea từ bỏ royalty, nó đã giết chết nền kinh tế creator của PFP NFT. Khi các dự án Bitcoin Layer 2 không thể chứng minh được bất kỳ giá trị mở rộng thực tế nào, chúng cũng sẽ chết.
Điều trớ trêu là, trong khi thị trường đang tăng và mọi người đang FOMO, thì chính lúc này rủi ro kỹ thuật lại lớn nhất. Thị trường tăng che giấu lỗi kỹ thuật. Các dự án này có thể tồn tại nhờ vào dòng tiền nóng, nhưng khi thị trường điều chỉnh, chúng sẽ biến mất nhanh hơn bạn có thể nói 'layer 2'. Đây không phải là đầu tư, đây là đánh bạc với một câu chuyện được dàn dựng kỹ lưỡng.
Câu hỏi đặt ra: Liệu bạn có muốn trở thành người cuối cùng rời khỏi bữa tiệc khi âm nhạc dừng lại? Tôi đã nhìn thấy điều đó xảy ra với Terra, với ICO, và bây giờ là với Bitcoin Layer 2. Các nhà phát triển thực thụ của Bitcoin đang xây dựng Lightning Network và các giải pháp off-chain thực sự. Phần còn lại chỉ là ảo ảnh. Bong bóng sắp vỡ – và bạn chỉ còn vài tuần để thoát ra.